زخمی که بعد از 4 دهه هنوز تازه است
نیو وبلاگ: نزدیک به چهار دهه بعد از فاجعه هسته ای چرنوبیل، محققان برای بار اول شواهدی قطعی از انتقال لطمه های ژنتیکی ناشی از تشعشعات به نسل بعد یافته اند.
به گزارش نیو وبلاگ به نقل از خبر آنلاین، به نقل از ایرنا، مطالعه ای که روی فرزندان کارگران پاک سازی چرنوبیل انجام شده، نشان میدهد تشعشعات یونیزان (پرتوهای خطرناک ناشی از مواد رادیواکتیو) می تواند جهش هایی در دی اِن اِی بوجود آورد که به نسل بعد منتقل می شود.
در آوریل ۱۹۸۶ میلادی، انفجار در نیروگاه هسته ای چرنوبیل (اوکراین امروزی) مقادیر عظیمی تشعشع در محیط منتشر نمود. هزاران کارگر برای پاک سازی منطقه اعزام شدند و در معرض دوزهای بالایی از تشعشعات قرار گرفتند.
پژوهش های قبلی نتوانسته بودند بطور قطعی ثابت کنند که صدمه های ژنتیکی ناشی از تشعشع می تواند از والدین به فرزندان منتقل شود؛ اما گروهی از محققان با هدایت دانشگاه بُن آلمان، با نگاهی دقیق تر، موفق به کشف این ارتباط شدند.
محققان بجای جست وجوی جهش های جدید در نسل بعد، به دنبال نوع خاصی از جهش های ژنتیکی گشتند که به آنها جهش های خوشه ای می گویند؛ یعنی جایی که دو یا چند تغییر در دی اِن اِی، در کنار هم رخداده باشند. خصوصیت مهم این جهش ها این است که در فرزندان دیده می شوند اما در والدین وجود ندارند. این جهش ها ناشی از شکستگی هایی در دی اِن اِی والدین است که بر اثر تشعشع به وجود آمده است.
محققان در مقاله خود که در مجله سایِنتیفیک ریپورتز/ Scientific Reports پخش شده، می نویسند: افزایش شایان توجهی در تعداد جهش های خوشه ای در فرزندان والدینِ در معرض تشعشع یافتیم. همینطور ارتباط احتمالی بین میزان تخمینی دوز تشعشع و تعداد این جهش ها در فرزندان مشاهده شد.
سه گروه، یک نتیجه تکان دهنده این یافته ها برمبنای توالی یابی کل ژنوم (اسکن کامل نقشه ژنتیکی) از سه گروه به دست آمده است: ۱۳۰ نفر از فرزندان کارگران پاک سازی چرنوبیل، ۱۱۰ نفر از فرزندان اپراتورهای رادار ارتش آلمان که در معرض تشعشعات سرگردان بودند، و هزار و ۲۷۵ نفر از فرزندان والدینی که در معرض تشعشع نبودند (گروه کنترل).
نتایج نشان داد که میانگین جهش های خوشه ای در فرزندان کارگران چرنوبیل ۲.۶۵، در فرزندان اپراتورهای رادار آلمان ۱.۴۸ و در گروه کنترل ۰.۸۸ است.
محققان احتمال می دهند این اعداد به سبب خطاهای آماری، کمی بیشتر از مقدار حقیقی برآورد شده باشند؛ اما حتی بعد از اعمال تعدیل های آماری، تفاوت بین گروه ها همچنان معنادار باقی ماند؛ به بیانی دیگر، فرزندان والدینی که در معرض تشعشع بودند، بطور مشخص جهش های خوشه ای بیشتری نسبت به گروه کنترل داشتند.
این مطالعه همینطور نشان داد هر چه دوز تشعشعی که والدین دریافت کرده بودند بالاتر بود، تعداد جهش های خوشه ای در فرزندانشان بیشتر می شد. این یافته با این نظریه هم خوانی دارد که تشعشع، مولکول های ناپایداری در بدن به وجود می آورد که مانند قیچی عمل می کنند و رشته های دی اِن اِی را می شکنند. این شکستگی ها اگر بطور ناقص ترمیم شوند، همان جهش های خوشه ای را به جا می گذارند.
تعداد جهش های خوشه ای (cDNM) در گروه کنترل (آبی)، گروه اپراتورهای رادار (قرمز) و گروه چرنوبیل (زرد). خبر خوب؛ خطر بیماری کم است خبر خوب این است که به نظر نمی رسد این جهش ها خطر بیماری را در فرزندان بالا برند. خوشبختانه بیشتر این جهش ها در قسمتهایی از دی اِن اِی رخداده اند که بصورت مستقیم در ساخت پروتئین نقش ندارند. می توان این بخش ها را بخش های خاموش ژنوم درنظر گرفت که تغییر در آنها به طور معمول مشکلی ایجاد نمی کند.
محققان تاکید می کنند: باتوجه به افزایش اندک تعداد جهش های خوشه ای بعد از قرارگرفتن پدر در معرض تشعشع، و سهم کم بخش های کدکننده پروتئین در ژنوم، احتمال این که بیماری در فرزندان ناشی از این جهش ها باشد بسیار ناچیز است.
برای درک بهتر، محققان یادآوری می کنند که سن بالای پدر در زمان بارداری، خطر انتقال جهش های ژنتیکی به فرزندان را خیلی بیشتر از خطر ناشی از تشعشعات بررسی شده در این مطالعه می افزاید.
این مطالعه محدودیت هایی هم دارد. از آنجائیکه مواجهه اولیه با تشعشع دهه ها پیش روی داده، محققان مجبور بودند میزان تشعشع دریافتی افراد را با استناد به اسناد تاریخی و داده های ثبت شده در آن دوران تخمین بزنند. همینطور شرکت در مطالعه داوطلبانه بود که ممکنست سوگیری (عوامل منحرف کننده نتایج) به وجود آورده باشد؛ یعنی احتمال شرکت افرادی که گمان می کردند در معرض تشعشع بوده اند، بیشتر است.
این مطالعه نشان میدهد تشعشعات هسته ای می توانند آثاری در دی اِن اِی به جا بگذارند که حتی به نسل بعدی هم منتقل شود؛ اما خبر خوب این است که این آثار بیشتر در بخش های کم اهمیت ژنوم (مجموعه کامل اطلاعات ژنتیکی یک فرد) رخداده اند و خطر چندانی برای سلامتی ندارند. با این وجود، یافته ها یادآوری می کنند که صیانت از افراد در مقابل تشعشع، نه فقط برای خودشان، که برای نسل های آینده هم ضرورت دارد. شاید بتوان گفت فاجعه چرنوبیل نه فقط در تاریخ، که در ژن های نسل های بعد هم ثبت شده است.
بطور خلاصه، سه گروه، یک نتیجه تعجب آور این یافته ها برمبنای توالی یابی کل ژنوم (اسکن کامل نقشه ژنتیکی) از سه گروه به دست آمده است: ۱۳۰ نفر از فرزندان کارگران پاک سازی چرنوبیل، ۱۱۰ نفر از فرزندان اپراتورهای رادار ارتش آلمان که در معرض تشعشعات سرگردان بودند، و هزار و ۲۷۵ نفر از فرزندان والدینی که در معرض تشعشع نبودند (گروه کنترل). خبر خوب؛ خطر بیماری کم است خبر خوب این است که به نظر نمی رسد این جهش ها خطر بیماری را در فرزندان بیافزایند. می توان این بخش ها را بخش های خاموش ژنوم در نظر گرفت که تغییر در آنها بطور معمول مشکلی ایجاد نمی نماید.
منبع: نیو وبلاگ
این مطلب را می پسندید؟
(0)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب